Neden hep yanlış insanlara takılıp kalıyorsun? İşte asıl mesele!

5 dakika okuma süresi

İlişkilerdeki tekrarlayan yanlış seçimleri ve duygusal döngüleri simgeleyen, aynada kendisine düşünceli ve hüzünlü bir şekilde bakan bir kişinin portresi.

Yanlış insanlara takılıp kalmanızın temel nedeni, bilinçaltınızın çocukluk döneminde deneyimlediği ‘tanıdık’ sevgi modellerini, sağlıklı olup olmadıklarına bakmaksızın yetişkinlikte de bir ‘güvenli bölge’ olarak algılayıp tekrar etme eğilimidir. Bu durum bir kader mahkumiyeti değil, zihninizin henüz çözümlenmemiş duygusal çatışmaları tanıdık aktörlerle yeniden sahneleyerek çözme çabasıdır. Kendinizi sürekli aynı tip toksik karakterlerin içinde buluyorsanız, aslında dış dünyayı değil, iç dünyanızdaki o eski ve tanıdık yarayı iyileştirecek bir ‘onay’ arıyorsunuz demektir. Bu döngüden kurtulmanın yolu, neden bu kişileri seçtiğinizi anlamaktan ve kendi değerinizi başkasının aynasından okumayı bırakmaktan geçer.

Bir Düşünür Der ki: “Siz bilinçaltınızı bilince dönüştürene kadar o sizin hayatınızı yönlendirecek ve siz ona kader diyeceksiniz.” – Carl Jung

🔍 İçerik Rehberi göster

Tanıdık Acının Cazibesi: Neden Yanlış Olan Doğru Gelir?

İnsan psikolojisi, mutluluktan ziyade aşinalığa programlanmıştır. Eğer çocukluğunuzda sevgi; ihmal, eleştiri veya kaos ile harmanlanmışsa, yetişkinlikte size huzur veren, istikrarlı ve sağlıklı bir partner sıkıcı veya ‘yabancı’ gelebilir. Zihniniz, sevginin ancak bir mücadele sonunda kazanılması gerektiğine dair bir inanç geliştirmiş olabilir. Bu yüzden, size değer vermeyen, sürekli peşinden koşturan veya duygusal olarak ulaşılmaz olan kişiler, bilinçaltınızda ‘gerçek aşk’ sinyallerini tetikler. Oysa bu hissettiğiniz şey aşk değil, sisteminizin tanıdığı bir stres tepkisidir. Kendinizi bu kişilere çekilirken bulduğunuzda, aslında çocukluğunuzda alamadığınız o sevgiyi bu sefer ‘başarma’ arzusuyla hareket ediyorsunuzdur.

Biliyor muydunuz? Araştırmalar, insanların partner seçiminde fiziksel özelliklerden çok, çocukluktaki bakım veren figürleriyle benzer duygusal dinamikleri paylaşan kişilere yöneldiğini göstermektedir. Buna ‘İmago Eşleşmesi’ denir.

Bağlanma Stilleri ve İlişki Sabotajı

Neden hep benzer senaryoların başrolü olduğunuzu anlamak için bağlanma stillerine yakından bakmak gerekir. Eğer kaygılı bağlanma stiline sahipseniz, terk edilme korkunuz o kadar yüksektir ki, sizi bu korkuyla yüzleştirecek ‘kaçıngan’ partnerleri mıknatıs gibi çekersiniz. Kaçıngan partner, yakınlıktan korktuğu için geri çekildikçe, siz daha fazla üzerine gidersiniz. Bu kovalamaca, size tutkulu bir aşk gibi görünse de aslında sadece bir sinir sistemi uyarılmasıdır. Öte yandan, güvenli bağlanma stiline sahip birisi size yaklaştığında, ortada bir ‘dram’ veya ‘belirsizlik’ olmadığı için heyecan duymayabilir ve o kişiyi ‘heyecansız’ bularak hayatınızdan uzaklaştırabilirsiniz.

Uzman Görüşü: Psikologlar, toksik ilişki döngülerinin genellikle ‘tekrarlama zorlantısı’ (repetition compulsion) adı verilen bir mekanizmadan kaynaklandığını belirtir. Kişi, geçmişte yaşadığı travmatik bir durumu kontrol altına alabilmek için benzer bir durumu yetişkinlikte tekrar yaratır.

Kaygılı ve Kaçıngan Dansı: Kısır Döngünün Anatomisi

Bu dansta taraflardan biri sürekli daha fazla ilgi ve yakınlık beklerken, diğeri bu yakınlıktan boğulduğunu hissederek kaçar. Kaygılı taraf, karşıdaki kişinin soğukluğunu kendi eksikliği olarak görür ve kendini kanıtlamak için daha çok çabalar. Bu çaba, yanlış kişiye daha fazla yatırım yapmanıza neden olur. Yatırım arttıkça, vazgeçmek de bir o kadar zorlaşır. ‘Bu kadar emek verdim, düzelecek’ düşüncesi, aslında bir batık maliyet yanılgısıdır. Yanlış kişide ısrar etmek, kendi duygusal iflasınızı hazırlamaktan başka bir işe yaramaz.

Özellik	Sağlıklı İlişki Dinamiği	Toksik İlişki Dinamiği
İletişim	Açık, dürüst ve çözüm odaklıdır.	Pasif-agresif, suçlayıcı ve manipülatiftir.
Güven	Zamanla inşa edilen sağlam bir temeldir.	Sürekli şüphe ve kontrol etme ihtiyacı vardır.
Bireysellik	Partnerler kendi hobilerine ve alanına sahiptir.	Bağımlılık (kodependans) veya aşırı izolasyon görülür.
Çatışma	Saygı çerçevesinde tartışılır ve uzlaşılır.	Yıkıcı kavgalar veya ‘sessiz muamele’ uygulanır.
Duygusal Durum	Huzurlu, desteklenmiş ve güvende hissettirir.	Sürekli bir ‘yumurta kabukları üzerinde yürüme’ hali vardır.

İpucu: Bir ilişkide kendinizi sürekli ‘yetersiz’ hissediyor ve partnerinizin onayını almak için kişiliğinizden ödün veriyorsanız, bu bir aşk değil, duygusal bir hapishanedir.

Özdeğer Eksikliği: Kendi Değerini Başkasının Gözünde Aramak

Eğer kendinizi derinden sevmiyor ve değerli bulmuyorsanız, size kötü davranan birinin bu davranışı zihninizde bir şekilde ‘mantıklı’ hale gelir. ‘Zaten ben sevilmeye layık değilim, o yüzden bana böyle davranıyor’ gibi bilinçaltı inançları, yanlış insanlara tahammül etmenize neden olur. Özdeğeriniz düşük olduğunda, birinin size gösterdiği en ufak bir ilgi kırıntısını büyük bir lütuf gibi algılarsınız. Bu durum, narsist veya manipülatif kişilerin en sevdiği av sahasıdır. Onlar sizin bu açlığınızı fark eder, başlangıçta sizi ‘love bombing’ (aşk bombardımanı) ile göklere çıkarır ve sonra bu ilgiyi aniden keserek sizi kendilerine bağımlı hale getirirler.

İlişki Tüyosu: Gerçek aşk sizi tüketmez, sizi besler. Eğer bir ilişki sizi sürekli yorgun, kafası karışık ve değersiz hissettiriyorsa, o kişi ‘yanlış’ kişidir; ne kadar karizmatik veya özel olduğu önemli değildir.

Kırmızı Bayrakları Neden Görmezden Geliyoruz?

İlişkinin en başında sezgileriniz size bir şeylerin yanlış olduğunu söyler. Partnerinizin eski sevgilisi hakkında sürekli kötü konuşması, garsona kaba davranması, planları son dakikada iptal etmesi veya duygusal iniş çıkışları aslında devasa birer ‘kırmızı bayrak’tır. Ancak biz bu işaretleri görmezden gelmeyi seçeriz. Çünkü o kişiyi kafamızda yarattığımız ideal karaktere dönüştürmek isteriz. Potansiyele aşık olmak, en büyük yanılgılardan biridir. Birini olduğu gibi değil, ‘değişebileceği haliyle’ sevmek, aslında hiç var olmayan bir hayale yatırım yapmaktır. Yanlış insanlara takılıp kalmamak için, insanların size kim olduklarını gösterdikleri ilk ana inanmalısınız.

Dikkat: Birinin size nasıl hissettirdiği, o kişinin kim olduğundan daha önemlidir. Eğer yanındayken sürekli tetikteyseniz, bedeniniz size bir tehlike uyarısı veriyordur. Sezgilerinizi susturmayın.

Yalnız Kalma Korkusu ve “Yara Bandı” İlişkiler

Birçok insan, sırf yalnız kalmamak için ‘hiç yoktan iyidir’ mantığıyla yanlış kişilere tutunur. Yalnızlık, modern dünyanın en büyük korkularından biri haline gelmiştir. Ancak yanlış bir insanla olan yalnızlık, tek başınayken hissedilen yalnızlıktan çok daha yıkıcıdır. Kendi başınıza mutlu olmayı öğrenmediğiniz sürece, bir başkasının sizi mutlu etmesini beklemek, boş bir bardağı başka bir boş bardakla doldurmaya çalışmaya benzer. Yara bandı ilişkiler, sadece acıyı geçici olarak örter ama yaranın enfeksiyon kapmasına ve daha derin izler bırakmasına neden olur. Kendinizle barışmadığınız sürece, hayatınıza girecek her ‘yanlış’ kişi, bu kaçışı daha da zorlaştıracaktır.

Not: Sağlıklı bir ilişki kurmanın ön şartı, yalnızlıktan korkmamaktır. Kendiyle vakit geçirmekten keyif alan bir birey, partner seçiminde çok daha seçici ve bilinçli davranır.

Bu Kısır Döngüyü Kırmanın Yolları

Yanlış insan döngüsünden çıkmak bir gecede mümkün olmaz ama farkındalıkla başlar. İlk adım, kendi ilişki geçmişinize dürüstçe bakmaktır. Eski partnerlerinizin ortak özellikleri neler? Onlarla beraberken kendinizi nasıl hissediyordunuz? Hangi ihtiyaçlarınızı karşılamaya çalışıyordunuz? Bu soruların cevapları, bilinçaltı haritanızı ortaya çıkaracaktır. İkinci adım ise sınır koymayı öğrenmektir. ‘Hayır’ diyebilmek, sizi sömürmek isteyenleri hayatınızdan uzaklaştırmanın en etkili yoludur. Kendi sınırlarınıza saygı duyduğunuzda, başkaları da duymak zorunda kalacaktır. Son olarak, kendinize karşı şefkatli olun. Geçmişteki seçimleriniz için kendinizi suçlamak yerine, o seçimlerin o anki duygusal kapasitenizle yapıldığını kabul edin ve şimdi daha iyisini yapma sorumluluğunu alın.

Şimdi Dene: Bir kağıda, bir ilişkide asla kabul etmeyeceğiniz 5 özelliği (kırmızı çizgiyi) yazın. Bir sonraki flört aşamasında, bu listeden tek bir taviz bile vermemeye kararlı olun.

Kendi Hikayeni Yeniden Yazma Zamanı

Hayatınızdaki ‘yanlış’ insanlar aslında size birer mesaj getiren habercilerdir. Size hangi yönünüzün iyileşmeye ihtiyacı olduğunu, hangi sınırlarınızın ihlal edildiğini ve kendinize olan sevginizin nerede eksik kaldığını gösterirler. Bu mesajı aldığınızda, habercilere artık ihtiyacınız kalmaz. Yanlış insanlara takılıp kalmak bir kader değil, bir öğrenme sürecidir. Bugün, o eski ve tanıdık ama acı veren yolu terk edip, kendinize olan değerinizi keşfettiğiniz yeni bir yola girebilirsiniz. Unutmayın, siz size nasıl davranılacağını dünyaya öğreten kişisiniz. Kendinize hak ettiğiniz değeri verdiğinizde, dünya da size bunu yansıtacak insanları karşınıza çıkaracaktır. Şimdi derin bir nefes alın ve o toksik bağı koparıp atacak cesareti kendinizde bulun; çünkü daha iyisini hak ediyorsunuz.

Çoğu Kişinin Yanıldığı Noktalar

İlişkiler ve partner seçimi hakkında toplumda kemikleşmiş pek çok yanlış inanış bulunmaktadır. İşte bu döngüden çıkmanızı engelleyen o yanılgılar:

Neden hep narsistleri hayatıma çekiyorum, ben bir mıknatıs mıyım?

Aslında narsistleri çekmiyorsunuz, narsistler herkese kanca atar; ancak siz bu kancayı fark edip hemen kaçmak yerine, onların sunduğu sahte ilgiyi ‘gerçek aşk’ sanıp orada kalıyorsunuz. Onları çeken siz değil, onları hayatınızda tutan sınır eksikliğinizdir.

Onu yeterince seversem değişir mi, aşk her şeyi iyileştirir mi?

Hayır, aşk bir rehabilitasyon merkezi değildir. Bir yetişkin ancak kendisi isterse ve profesyonel destek alırsa değişebilir. Sizin sevginiz, karşıdaki kişinin karakter bozukluklarını veya isteksizliğini tamir etmeye yetmez; sadece sizi tüketir.

Yalnız kalmak gerçekten ölmekten daha mı korkunç?

Toplumsal baskı yalnızlığı bir ‘başarısızlık’ gibi gösterse de, yanlış bir partnerle yaşanan ruhsal yalnızlık çok daha yıpratıcıdır. Kendi kendinize yetebilmeyi öğrendiğinizde, yalnızlık bir korku değil, bir özgürlük alanı haline gelir.

“Doğru insan” diye bir şey gerçekten var mı, yoksa hepsi mi aynı?

‘Hepsi aynı’ düşüncesi, sorumluluktan kaçmak için geliştirilen bir savunma mekanizmasıdır. Doğru insan, mükemmel olan değil; sizinle benzer değerlere sahip, duygusal olarak olgun ve emek veren kişidir. Bu kişiler mevcuttur, ancak sizin onları fark edebilmeniz için önce kendi ‘yanlış’ algınızı değiştirmeniz gerekir.

Çocukluk travmalarım yüzünden sonsuza kadar yanlış kişileri mi seçeceğim?

Kesinlikle hayır. Beynimiz ‘nöroplastisite’ özelliğine sahiptir, yani değişebilir. Terapi, farkındalık çalışmaları ve özşefkat pratikleri ile bilinçaltı kodlarınızı yeniden yazabilir ve sağlıklı bir bağlanma modeline geçiş yapabilirsiniz.

Umay Karay 3 saat önce

5 dakika okuma süresi